2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда жаңа Конституция күшіне енді: елде ауқымды реформалар басталды https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-konstituciyasy-3053334

2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасында жаңа Конституция күшіне енді. Бұл құжат саяси жүйені жаңғыртуға, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін күшейтуге және мемлекеттік институттар арасындағы өкілеттіктерді қайта бөлуге бағытталған ауқымды реформалардың басталуын білдіреді. Жаңа Конституция елдің дамуының жаңа кезеңіне негіз қалап, мемлекеттік басқару, адам құқықтарын қорғау және экология салаларындағы маңызды өзгерістерді бекітті.

Саяси және институционалдық реформалар

Жаңа Конституцияға сәйкес мемлекеттік билік жүйесінде елеулі өзгерістер енгізілді. Ең жоғары өкілді орган ретінде бес жыл мерзімге сайланатын 145 депутаттан тұратын бір палаталы Парламент — Құрылтай құрылды.

Сонымен қатар, қоғамдық диалогты дамытуға және маңызды мемлекеттік шешімдерді талқылауға қатысуға арналған жоғары консультативтік орган — Халық Кеңесі құрылды.

Бұдан бөлек, тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін қамтамасыз ететін жаңа институттар енгізіліп, заңдардың Конституцияға сәйкестігін қадағалайтын Конституциялық сот құрылды.

Азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейту

Жаңа Конституцияда азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын кеңейтуге ерекше назар аударылған.

Алғаш рет Конституция деңгейінде цифрлық құқықтарды қорғау, оның ішінде жеке өмірге қол сұғылмаушылық, интернеттегі қауіпсіздік және дербес деректерді қорғау кепілдіктері бекітілді.

Сондай-ақ азаматтардың өзіне және жақын туыстарына қарсы куәлік бермеу құқығы расталып, соттың заңды шешімі шыққанға дейін кінәсіздік презумпциясы қағидаты нығайтылды.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар

Жаңа Конституция сыбайлас жемқорлыққа қарсы тетіктерді күшейтуді көздейді. Атап айтқанда, Президенттің жақын туыстарына саяси мемлекеттік лауазымдарды, сондай-ақ мемлекеттік және квазимемлекеттік сектордағы басшылық қызметтерді атқаруға тыйым салынады.

Экологиялық жауапкершілік

Алғаш рет Конституция деңгейінде мемлекет пен азаматтардың қоршаған ортаны қорғау жөніндегі міндеттері бекітілді. Сонымен қатар, экологиялық талаптар мен нормаларды бұзғаны үшін лауазымды тұлғалардың жауапкершілігіне ерекше мән берілген.

Ел дамуының жаңа кезеңі

Жаңа Конституцияның күшіне енуі Қазақстанның дамуының жаңа кезеңін бастайды. Бұл реформалар мемлекеттік институттарды нығайтып, азаматтардың құқықтарын қорғау деңгейін арттыруға, мемлекеттік басқарудың ашықтығын күшейтуге және елдің ұзақ мерзімді тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған.